🌾🌾 کندِیج:kandij=کندوج
انبارشالیبرنجاست،اتاقکیکهدرارتفاعبالا ساختهمیشدودرگذشته برنجراپسازبرداشتدرآننگهداریمیکردند تا در زمان مناسب شلتوک«جو»راازساقههاجداودرکارخانه برنجکوبیسفیدنمودهوبصورتپلو(چلو) مصرف میکردند علتاصلی ساخته شدنکندوجدرارتفاعبالا ازسطحزمین ،رطوبت بالای شمال استکه بایدسازهایوجودمیداشتکهبتوانبرنج راهم از رطوبت حفظمیکردوهمازبارانهای سیلآساییکهگاهی، خانه ومحصولکشاورز رابشدتدرمعرضخطرقرارمیداد،درامان نگاه میداشت. بنابراینکندوجها،یاهمان سبکو الگویخانههای گیلانی اصیلایران، ساخته شدند تاکشاورز را از گزند چنین تهدیدهای پُررطوبتیحفظنماید. اینسازهدرگیلان وغربمازندرانقدمت زیادی داردو درغرب مازندران اغلب کشاورزان در محدوده شالیزارکندوجرامیساختندو وجداکردن ساقههاراازشلتوک «جو»در فضایپایینی (شاهنشین) بااسبخرمنمیکردند ساختن کندوج، بستگیبهمقدارزمینمزرعه بودو هر مزرعه بزرگمعمولا ساختن کندوج بزرگتریبود.قدیمیترینوبزرگترینکندوج عابدینی که سازهآنموزهمیراثروستایی گیلان، بزرگترین کندوج ایراناست.
علت اصلی ساخته شدن کندوج در ارتفاع بالا
علت اصلی بالاتر بودن کندوج از سطح زمین ، رطوبت بالای شمال است.
در گذشته که ایزوگام و عایق کاری به شکل کنونی وجود نداشت و در هوای پر رطوبت شمال که اگر یک متر، زمین را می کندید به آب چاه می رسیدید، باید سازه ای وجود می داشت که بتوان برنج را هم از رطوبت حفظ کرد و هم از باران های سیل آسایی که گاهی، خانه و محصول کشاورز را به شدت در معرض خطر قرار می داد، در امان نگاه می داشت.
بنابراین کندوج ها، با همان سبک و الگوی خانه های گیلانی اصیل ایران، در ارتفاع و بر روی پایه های چوبی ساخته شدند تا کشاورز را از گزند چنین تهدیدهای پر رطوبتی حفظ نماید.
البته قرار داشتن برنج در کندوج و در ارتفاع بالا، مزایای دیگری نیز دارد که می توان به در امان بودن برنج از شر حیوانات ( موش ، مار و حیوانات خانگی) و هم گردش و تهویه هوای مناسب تر اشاره کرد.
کاربریفضایشاهنشینکندوج:
قسمت پایین کندوج (شاهنشین)، معمولا از ۲- ۱/۵ متر از زمین فاصله دارد. فضایی بسیار دلنشین و دلچسب برایخانواده کشاورز بودو ازآنفضااستفادههاگوناگونیانجاممیشد همبرایاسنراحتخوابکشاورزو خانوداهاش (فصلبهارو تابستان) و هم محلیبرایکار آنهاازقبیل:صنایعدستیازحصیر ،سبد ، زنبیل،زیرسفرهای،زیرقابلمهایگرفته تا کارهای دیگر،دستههای ریسه کردن پیاز( پیازمَن)سیر،درستکردنانوایترشی،ماهیشور،کدوهاوخشککردنلوبیایبهاره و پاییزه، خشککردن گردو،پختن ربگوجهو اناروآلوچه،پختوپزغذابرایمراسمعروسیوعزا،خرمنکردنشالیبااسببودهاست. 🔹دربخش کومله ازیکقسمت اعظمفضای شاهنشین(پایین)کندوجمتعلقبه«چایتخت»بود.تختیبهشکلمربعیامستطیل به ارتفاع۲ مترطول وعرص ۴×۳متر نصب میکردند وبررویآنبرگهای سبزچایپلاسیدهشدهرابادستتبدیل بهچایسنتیمیشدویکی ازمرغوبترین چایمعطر دستی سنتی بود.
⏪ طرزساخت کندوج:
کندوجرابررویچهاریاششپایهٔچوبکلفت خراطیشده(ستون)بهطول۴-۳متربرروی زمینکهسنگچینشده،نصبمیکنند.آنگاه
بررویچهارضلعپایههابهشکلمربع،چهارعددچویالوارگذاشتهوبهفاصله۱/۵مترچوب هایمتعددیجهتسقفبجایتیرآهن(باُم
دارbōm bâr)نصبمیکنندوبعدازگذاردن چندتختهچوب،سطحآنراکاهگِلمیمالند. درچهارطرفسقف، چهارعددچوب(ستون) بهشکلمخروطشیبدارمیگذارند،بهگونهایکهتمامسرِچهارعددبههممتصلشود.آنگاه ازپایین تارأس مخروط بصورتافقی شاخههای نرمدرخترابهاندازهٔمشتباطنابکاه( ویریسviris)میبندند.درضمنرویچوبها رابادستههای گالی gâli(گیاهمرداب=لی) میپوشاندندوپایینکندوجرامحصورکرده ودرزهایبرنجرادرایوانکندوجمیچینندو با کیتkit، چوبدوشاخهایکهبرسربلندآن رابهطنابوصلمیکنندوسرِکوچکشراکمیتیزنمودهوآنرابه درزdarzبرنجفرو _
میکنندوازپایینبهبالامیکشنند.یکنفر بالااتاقکِکندوج درزهایبرنجرابهگونهای بررویهممیچیندکهآنرا شیمsim _
میگویند.🔸 سقفکندوجبردوگونهبود:گالیپوشی،حلبی.سقفحلبینیازبهدوهواکشداشت وعلت آنبود که حلب در زیر گرمای تابش _ مستقیمآفتاب،داغمیشود.حالاگرهواکشیوجودنداشتهباشد،برنجیکهدرآنقرار _ دارد، دَم میکشد وپختهمیشود(درواقع خرابمیشود).
⏪ نامهایمحلیکندوج:
کوندوج،کُوندِیج،کوروج،کوتی،کوتامدَر( کوتامدَار. اینسازهتااوایلدههٔ۱۳۵۰مورداستفادهقرار میگرفت وبعدکمکم بهبوتهی فراموشی رفت.
