واژگان چای در کومله
🌱-چایی سبقت گودن: برای اولین چای تازه را برداشت کردن
🌱-سوید(سیفیت) چایی :در اولین چین بهار ه،برگ سفید چای در برخی از بوتهها است.اگر آن را بیابند، میکَنند (میچینند) و از صاحب باغ، انعام میگیرند. چای سفید تیمن و برکت باغ است
🌱-بهار چایی:چای بهاره ، بهترین و مرغوب ترین چای است
🌱-چایی روخ: جوانه های چای
🌱-چایی چین: به کارکر زن اطلاق میگردد که برگ و غنچههای چای را میچیند
🌱-چایی دسزئن: معمولاً مردان در کار دست زدن چای مهارت دارند و آن را به روش مخصوصی دست میزنند
🌱-چایی خُشک: چای برشته شده و آماده برای دم کردن
🌱-دس بزه چایی: چای خشک، تهیه شده به روش سنتی
🌱-دُخچین زَئن؛ چپاندن برگهای چای در زنبیل بزرگ
🌱-وَر.وَرَه چایی دُخچین بَزئن: چای داخل زنبیل بزرگ را بچپان
🌱-دَرَاقَن: چپاندن برگه…
🌱-ایجارهباغ:باغچایاجارهای،ممکناست یکساله(چندساله)اجارهشودومبلغیبه عنوانمالااجارهبهصاحبباغدادهمیشود.
ولیکود،سمومومزدکارگربرعهدهمستأجر است.نوعدیگراجاره،بالمناصفهاست(کود، سمومومزدکارگروعایداتمحصول،بطور
تساویتقسیممیشود
🌱-اسفندیهراس:دراوایلاسفند،بوتههای چایراازساقهبهپایین(۵۰-۴۰سانتیمتر)هرسمیکنندوبههمیننامعروفاست.
🌱-بهارهراس(سرهراس):بعدازچیدن اولینمرحلهیبهاره،معمولابوتههایجنگلی فقطبرگهایکهنهوساقههاراپیرایش
میکنند.
🌱-بولوزئن:به کارگرمردوزناطلاقمی شود.باکجبیلخاکزیربوتههاوزمینمابین آنهارازیرو رومیکنندوعلفهایهرزداخل
بوتههارامیکَنند.
🌱-باغبولو:بهکجبیلیگفتهمیشودکهباآن خاکزمینوپیرامونبوتههایچایرازیرو رو میکنند.
🌱-بهارهراسچایی:برگچایهرسبهارهکه درمردادماهمیچینندوبعدازچایبهارهاین چایبسیارمرغوباست.
🌱-پلاسدئن:برگهایچایرامعمولادرسا یهمیریزند،تا۳-۲روزدرسایهباهوایمعتدل پلاسیدهشود.
🌱-پیتروچایی:درنیمهدومپاییز(گاهی اوایلآبان)مراحلاختتامیهیبرداشتچای در۷-۶ماههیکسالشمسیرامیگویند.
🌱-پَئیزهچایی:چایپاییزه وآخرینمراحل برداشتچایسالانهاست.
🌱-پاکچینگودن:تمامبرگبوتههایچایرا چیدن.اینپیرایشیکنواختشدنسطح بوتههاست.پسازچندهفته،برگوساقهبطوریکنواخترشدمیکنندوچایینسبتامرغوبیدوبارهرشدمیکند.
🌱-تَهبور(تههراس):مشکلترینهرساست کهازساقهبهتحتانیبوتهپیرایشمیشودو نیزدراسفندانجاممیگیرد.
🌱-تلخهچایی:چایتلخونسبتاپررنگ.
🌱-توندِچایی:چایغلیظوبسیارپررنگ
وتلخ.
🌱-جیرباغ:باغجلگهایوبدونشیب.
🌱-جؤرباغ:باغکوهپایهای.
🌱-جنگلیچایی:بوتههایچاییکساله هرسنشدهراممیگویندوبعدازچیدنچای نخستدربهارونیزباردوم،تمامبوتههارا
«پاکچین»میکنندومعمولاصاحبباغ، «جنگلیچایی»راهرسمیکند.
🌱-چایینیهال:بوتهچای۲-۱ساله.
🌱-چاییدار:بوتهچایچندینسالهی بدون ویرایش.
🌱-چاییبونَه:بوتهچای.
🌱-چاییدونَه:تخمچای.
🌱-چاییخال:شاخههایبوتهیچایبعداز
هرس.
🌱-چاییخالفیچین: کارگری(زن)که شاخههایبریدهشدهیچایراجمعآوری میکندوبهاینناماطلاقمیگردد.
🌱-چاییولگ:برگچای.
🌱-چایی بیج:برشتهکنندهیچای.بهدو گونهچای،خشکمیشود:فرُموعادی الف)چایدستزدهرادرطشتیمیریختندو
بررویچراغخوراکپزیباشعلهایمتوسط میگذاشتندویکنفرآرامآرامبادستچایرا زیرورومیکرد. تقریبا در حدود،دوساعتچای،خشکوبرشتهمیشد.معمولادرطشت۲ الی۲/۵کیلوگرمچایخشکسنتیبدست میآمد.
ب)چایدستیتخمیرشدهرادردستگاهمحلی بنامفرُم(فِر)،دستگاهِخشکمیگذاشتندوبا چراغ مخصوص یا ذغال گرم وخشکمیشد.
🌱-چاییپز:دَمآورندهیچای.
🌱-چایی.دم.بومای:چایدمکشیده(چای
دمآمده).
🌱-چاییپوشخالَه:تفالهچای.
🌱-چاییایداره:محلخریدوتحویلبرگ سبزچایومراحلخشککردنچایسنتی قبلازتأسیسکارخانههایمجهزچایسازی.
🌱-چُغالیباغ:باغچائیکهخاکشازجنس گِلرسباشد.اگرباکمبارانیدراواخر خرداد وتابستانمواجهشود،تمامبوتههایچایسو
ختهخواهدشد.
🌱-چاییوانیشَه:نشایچای(نهالچای)
🌱-خالخالَهچایی(مولگیری):لکهگیری. بوتههایچایرالکهگیریمیکنندوبهشکل یکنواختدرمیآورند،تادرتمامسطحبوتهها،
جوانههایچایبطوریکنواختروییدهشود.
🌱-دورنگچایی:درنصفاستکان،آبجوش و مقذاریشکریاقندمیریزندوهممیزنندتا اشباعشودوبعدبررویآنچایمی ریزند. نیمیازاستکانسفیدونیمینیزبهرنگچای( قهوهای)تبدیل میشود.درجشنعقدکنانیا عروسیدرستمیکنندوبهعروسوداماد
میدهندوازآنهاپولدریافتمیکنند.
🌱-دیارباغ:باغشیب دارکهبوتههایآن نسبتاً کوچکترازبوتههایجلگهایاست.
🌱-دشتهباغ:باغمسطحوهموار..
🌱-زَبیلکَه(دسزَبیل):زنبیلکوچکیاست. زنانودخترانبرگسبزچایرامیکَنندودر آن میریزند. اینزنبیل نیزبادست حمل میشود، بهدستزنبیلمعروفاست.
🌱-زَبیل(کولبارزَبیل):زنبیلنسبتابزرگی استکهچایمحتویزنبیلهایکوچک(دس زَبیل)کارگرانرادرآنریختهومردانآنرابه
دوشمیگیرندودرجایمناسبیکهزنبیل است،درآنمیریزند.ولذامردانبااینزنبیل بیشترسروکاردارندوآنرابهدوشمیگیرند،
معروفبه«کولبارزَبیل»است.
🌱-وَر.وَرَه(پیلازَبیل):زنبیلبزرگیکهمعمو لادرآن۳۰۰-۲۰۰کیلوگرمبرگسبزچایمیریزند وبا موتور،وانت واسبجهت تحویلبهکارخانهچایسازیمیبرند.
🌱-سنگهباغ:باغچائیکهخاکشازجنسشنوماسهوسنگباشد.معمولااینباغهارا باغکوهپایهمیگویند.محصولچای«سنگه
باغ»بسیارمرغوباست.
🌱-سوسِچایی:چایکمرنگ.
🌱-عملَه:بهکارگرچایچینزنرامیگویند.
🌱-کئول.آ.بو.چایی:یکبرگدرشتوسفت
نامرغوبچایکهدرحددرجه۳رانیزمیگو
یند.
🌱-کئولولگچایی:برگهایدرشتوسفت نامرغوبچایراکهبراثرنچیدن،برسربوته، خاصیتدرجههای۳-۲-۱راازدستبدهدرا
میگویند.
🌱-کارخونَهچایی:چایخشکتهیهشده توسطدستگاههایمجهزکارخانه
🌱-لاکچایی:لاوک(طشت)چوبیخراطیوشدهمخصوصچایدست زدناست.چایوپلاسیدهرادرآنمیریزندوباپنجههایدست
کمکمچایپلاسیدهرابهکفدستهاانتقالودادهوبافشارزیادبرکفدستان،برگهایچایولولهشدهوآمادهبرایخشک.کردن.
🌱-لگ.لگچایی:ساقه وبرکدرشتوبلنددبوتههادرتابستانبویژهدرخشکسالینمایانومیشودوبایدآنهاراچیدتابرگویکغنچهی
ریزیکدست رشدکند.
🌱-لاتباغ:باغچائیدرحاشیهرودخانه، زمینیاستهموارودشتکهایننوعباغ، مرغوبترینمحصولچایرامیدهد.درمواقع
خشکسالی،بوتههایچای،خشکوپژمرده نمیشوند.
🌱-مَختازَئن:مقاطعهزن،کنتراتزن،کارگری جهتوجینکردن(بولوزدن)قطعهباغ
چایراکنتراتکند.
🌱-مواشیر:مباشر،سرکارگرچایچینان.
🌱-مِجچایی:برگسبزچائیکهبراثرخشک
سالی،ساقههایآنسفتوخشکونامرغوب
🌱-نصفهباغ(نصفانصفی):باغچائیدر اجارهشخصی بهمدتیکسال.ولیصاحب باغبایدکود وسمرابدهد وهمچنینمردکارگر وکارکردمستاجربطور۵۰-۵۰است.ولیدرآمد حاصلهی برگچاینیزتقسیممیشود(بالمناصفه)
🌱-ولگدازیتاش:داسکوچکی استکهدر هرسبهارهازایننوعداساستفادهمیشود زیراسبکو برایپیرایش برگهای بوتههایچای مناسب است.
🌱-هراسکُنیداز:داستیزیباتیغهیپهنی جهت پیرایش بوتههایچای.
🌱-یاوریچاییچینی:مادرشوهر،عروس رابهاتفاقتنیچندازدوستانشجهتچیدن اولین برگسبزچایبهاره، درباغدعوت میکندوهدایایی بهعروسودوستانشمیدهد
🌱فُرمform=دستگاهچایخشککن (فِرfer).اجاقسنتیاستکهباذغالگرم میشودودارایچندکشواست.چایدست زدهراداخلکشوهامیریختندوباگرمای مناسب،چای،خشکمیشد.نگارندهازپدرو ریشسفیدانمنطقهاش،پرسوجوکرده بود،همهازمرغوبیتوطعموذائقهچای خشکاجاقسنتیتعریفوپسندمیکنند. حتادورانطفولیتونوجوانینگارنده،چای خشکِکارخانهایبیادنداشتهکهمصرف کردهباشد،ولذاچایخشکیکهرویچراغ خوراکپزیبرشتهمیشد،بهمصرفمیرسیدواینچایخشکبارنکوطعمبالاییمعروف وزبانزدخاصوعامبود.امروزهاغلبکشاورزانمناطقبخشکوملهازچایخشکدستپروردهیخودمصرفمیکنند. 🌱چاییدونَه شُوندَن:دراوایلآبانقطعه زمینیبهابعاد۳×۳(۳×۲مترمربع)شخم میزنندوبهاصطلاح«خیابانبندی»وآماده میکنند.تخمهایچایرابررویکرتبندی (خیابان بندی)میپاشندویکلایهخاکوکود حیوانیمخلوطیرابررویتخمها(دانهها) میریزند.سپسساقههایشمشاد(کیش خال)رابررویآنمیگذارندتادرسرمایپاییز وزمستانمحفوظباشد.دراوایلاردیبهشت، پوششرویشرابرمیدارندتامانعرشدجوانه یتخمهایچاینشود.ضمنادرچهارگوشهی آنراباچوبدوشاخهایبهشکل(Y)بهارتفاع ۳مترفرومیکنندوآنراچندشاخهچوبنازک میگذارندوبررویآن،شاخههایشمشادو ساقههایسرخس(کرف)وچیزهایدیگر میریزند،تاسایهبانیشود.هفتهایچندبار بررویشآبمیپاشندتاکاملارشدونموکند. ازتیرتااواخرشهریورچندبارآنراوجینمیکنند.دراواخرپاییزتمامپوشالرابرمیدارندو نهالیکسالهبایدتایکسالدیگرهمانجاباشد تادوسالهشودوآنرامیکنند.نهالدوسالهرا درباغچاییابجایبوتههایازبینرفته، میکارند
انتهای پیام/
